ગુજરાતની લગભગ 8 ટકા વસ્તી ધરાવતા દલિતો રાજ્યમાં આંકડાકીય રીતે પ્રભાવી સમુદાય ન હોઈ શકે, પરંતુ આગામી વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં તેમના મતો સત્તાધારી ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ), વિપક્ષ કોંગ્રેસ દ્વારા વહેંચવામાં આવશે. આમ આદમી પાર્ટી (AAP) વચ્ચે વિભાજન થઈ શકે છે રાજકીય નિરીક્ષકો માને છે કે તમામ રાજકીય પક્ષો સમુદાયને આકર્ષવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, કારણ કે દલિત મતદારો રાજ્યની કુલ 182 બેઠકોમાંથી અનુસૂચિત જાતિ માટે અનામત 13 બેઠકો સિવાય કેટલીક ડઝન અન્ય બેઠકો જીતી શકે છે.

ભાજપનું કહેવું છે કે તેને વિશ્વાસ છે કે આ વર્ષના અંતમાં થનારી વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં દલિતો તેને મત આપશે, જ્યારે કોંગ્રેસનું કહેવું છે કે તે દલિત વસ્તીના 10 ટકા અથવા તેનાથી વધુ બેઠકો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે. ભાજપે 1995થી અનુસૂચિત જાતિ માટે અનામત રાખવામાં આવેલી 13 બેઠકોમાંથી મોટાભાગની બેઠકો જીતી છે. તેણે 2007 અને 2012માં અનુક્રમે 11 અને 10 બેઠકો જીતી હતી, જ્યારે કોંગ્રેસે બે અને ત્રણ બેઠકો જીતી હતી. 2017માં ભાજપ માત્ર 7 સીટો જીતી શકી હતી જ્યારે કોંગ્રેસે 5 સીટો જીતી હતી. એક બેઠક કોંગ્રેસ સમર્થિત અપક્ષ ઉમેદવારે જીતી હતી.

ગઢડાના કોંગ્રેસના ધારાસભ્ય પ્રવીણ મારુએ 2020માં રાજીનામું આપ્યું હતું અને 2022માં ભાજપમાં જોડાયા હતા. આ બેઠક પરથી પેટાચૂંટણીમાં ભાજપના આત્મારામ પરમારનો વિજય થયો હતો. સમાજશાસ્ત્રી ગૌરાંગ જાનીએ દાવો કર્યો હતો કે ગુજરાતમાં દલિત સમુદાય જ્યાં સુધી રાજકીય જોડાણોને લગતી છે ત્યાં સુધી મૂંઝવણમાં છે. અન્ય સમુદાયોની સરખામણીએ તેમની વસ્તી સંખ્યાત્મક દ્રષ્ટિએ મોટી નથી અને તેઓ વણકર, રોહિત અને વાલ્મીકી ત્રણ પેટા જાતિઓમાં વહેંચાયેલા છે.

ગુજરાત યુનિવર્સિટીના નિવૃત્ત પ્રોફેસર જાનીએ જણાવ્યું હતું કે જ્યારે તેઓ એકબીજામાં વહેંચાયેલા છે, ત્યારે ભાજપ સૌથી વધુ સંખ્યા ધરાવતા વણકરને આકર્ષે છે. તેઓ વધુ નિખાલસ અને શહેરી છે. પરંતુ મુખ્યત્વે સફાઈ કામદારો વાલ્મિકી વિભાજિત છે. તેમણે કહ્યું કે ત્રણ રાજકીય પક્ષો અને ત્રણ પેટા જાતિઓ છે, દલિત મતોમાં વિભાજન થશે. તેમણે કહ્યું કે આનાથી તેમનો રાજકીય પ્રભાવ ઘટશે ખાસ કરીને જ્યારે સમુદાય પાસે મજબૂત નેતા ન હોય.

જાનીએ કહ્યું કે જો ડો. બી.આર. આંબેડકરના વારસા પર દાવો કરનાર આમ આદમી પાર્ટી (આપ) આ હરીફાઈમાં ભાગ લે તો દલિત મતને ત્રણ ભાગમાં વહેંચી શકાય છે. આ સમુદાયની નવી પેઢી મૂંઝવણમાં છે. યુવા મતદાનનો ટ્રેન્ડ ત્રણ પક્ષોમાં વહેંચાઈ જવાનો છે. આ વિભાજનથી કોઈ રાજકીય પક્ષને ફાયદો થશે નહીં અને આ સમુદાયને નહીં.